صاحبان قدرت و بعضى را وسيلهء تقرب به درگاه خداوند مىدانستند . رسم و روش پيامبران در ارشاد و هدايت مردم منطق و استدلال است ، زيرا آنان با دل مردم سروكار دارند و مىخواهند حكومتى پديد بياورند كه بر اساس ايمان و يقين استوار باشد و چنين حكومتى از طريق زور و شمشير امكان‌پذير نيست . ما بايد ميان حكومت پيامبران و حكومت فرعون‌ها و نمرودها فرق بگذاريم ، هدف دستهء دوم حفظ حكومت و رياست است ، به هر وسيله‌اى ممكن باشد ، اگر چه رشتهء حكومت آنان پس از درگذشت آن‌ها از هم بپاشد . ولى مردان الهى مىخواهند حكومتى پديد آورند كه در خلوت و جلوت ، در موقع نيرومندى و ناتوانى حاكم ، در حال حيات و مرگ وى ، فرمانروايى كند و به اصطلاح بر قلب‌ها حكومت كنند نه بر بدن‌ها و اين هدف با اعمال زور و فشار ابدا صورت نمىپذيرد . ابراهيم ، در آغاز كار با مسلك بستگان خود ( بت‌پرستى ) كه در رأس آنان « آزر » قرار داشت ، مبارزه كرد . هنوز در اين جبهه موفقيّت كامل به دست نياورده بود « 1 » كه با صحنهء ديگر روبه‌رو گرديد . سطح افكار اين دسته بلندتر و روشن‌تر از افراد گروه نخست بود ، زيرا آنان بر خلاف روش بستگان ابراهيم ، از موجودات پست و ناچيز زمينى دل‌كنده ، كواكب و ستارگان آسمانى را مىپرستيدند . ابراهيم در مقام مبارزهء با پرستش اجرام كيهانى ، يك سلسله حقايق فلسفى و علمى را كه هنوز مرغ انديشهء بشر آن زمان ، به آن نرسيده بود ؛ با بيانى ساده بيان كرد كه دلايل او ، امروز هم مورد اعجاب بزرگان علم و فن فلسفه و كلام است . از همه بالاتر ، قرآن مجيد با عنايت خاصّى به نقل دلايل ابراهيم پرداخته است ، از اين جهت نگارنده با توضيح مختصرى ، گفتار ابراهيم را در اين صفحه‌ها نقل مىكند . ابراهيم ، شبى از شب‌ها براى هدايت مردم از اوّل غروب آفتاب ، چشم به آسمان دوخت و تا غروب فردا بيدار ماند و در ظرف اين 24 ساعت با سه گروه به بحث و

--> ( 1 ) . انعام ( 6 ) آيهء 74 ، مربوط به بحث با بت‌پرستان است و آيات بعدى پيرامون بحث ابراهيم با پرستندگان « اجرام آسمانى » مىباشد .